Sharepoint 2010 Ignite Program for Developers @ Amsterdam

Microsoft bu aralar dünyanın bazı önemli şehirlerinde Sharepoint üzerinde yazılım geliştirenler yazılımcıları ve Sharepoint yönetimi konusunda çalışan IT Profesyonellerini Sharepoint 2010'a hazırlamak adına Ignite(ateşleme) programını gerçekleştirmekte. Başvuruları aylar öncesinden başlayan bu programlar tarih sıralarıyla Atalanta(USA), Dallas(USA), Amsterdam(Hollanda), Berlin(Almanya) ve Bangalore(Hindistan) şehirlerinde yapılacak şekilde organize edildi. 2-6 Kasım 2009 tarihleri arasında yapılan Amsterdam ayağının yazılım geliştiriciler için yapılan programına katılma fırsatı buldum. Oldukça verimli geçen 5 günlük bu programın sonunda Sharepoint 2010'da yazılım geliştiricileri aşağı yukarı nelerin beklediğini, ne gibi kolaylıkların geleceğini Sharepoint 2010 Beta 2 üzerinde uzmanlar eşliğinde eğitimler ve HOL(hands on lab) ile görme imkanını sağladık.

Peki Sharepoint 2010'da biz Sharepoint üzerinde geliştirme yapan yazılımcıları neler beklemekte? Aslında bu soru şu şekilde sorulursa daha doğru olacak, Visual Studio 2010'da biz Sharepoint üzerinde geliştirme yapan yazılımcıları neler beklemekte? Çünkü Sharepoint 2010 yani versiyon 14 kütüphaneleri Sharepoint 2007 kütüphaneleriyle çok büyük farklılıklar içermiyor, kullanmaya alıştığımız sınıflar bazı değişikliklerle kullanılmaya devam ediyor. Bu noktada farkı yaratan Visual Studio 2010'un içinde gelen Sharepoint için proje ve dosya şablonları(Project template & Item template), deployment kısmında getirdiği kolaylıklar ve belki de en önemlisi yazdığınız kodu rahatlıkla debug edebilmeniz.

Site templateler, list definitionlar, featurelar, web partlar, event receiverlar, workflowlar, business data catalog modelleri birer Visual Studio proje şablonu olarak karşımızda. Üstelik Visual Studio bunları oluşturduktan sonra Sharepoint portalımıza kendisi kurmakta. Bu kurulum(deployment) işlemini de tabi ki senaryomuza göre özelleştirebiliyoruz. DLL dosyamızın GAC(Global Assembly Cache)'e mi yoksa Virtual Directory'ye(inetpub altındaki sanal dizinin içerisindeki bin klasörü) mi atılacağına, dosyalar kopyalandıktan sonra hangi işlemlerin yapılacağına(örnek IISRESET) hangi sırayla yapılacağına biz karar veriyoruz. Bunlar kulağa çok hoş gelse de uzaktaki bir makinedeki Sharepoint üzerinde çalışan geliştiriciler ne yazık ki bu nimetlerin bir çoğundan yararlanamayacak(en azından 3. parti bir araç geliştirilene kadar. Bu işlemleri bir web serevis aracılığı ile uzak sunucuda yapabilecek bir çözüm geliştirilmekte). Sharepoint'in kurulu olduğu makinede geliştirilme yapıldığı zamanlar ise bunların tamamından "out of box"(tam Türkçe karşılığı nedir bilmiyorum ama paketten çıktığı gibi dersek yanlış olmaz) yararlanılabilecek.

Bu yazımda kısaca dikkat çeken bazı noktalardan bahsedeceğim daha sonraki yazılarımda bunları daha detaylı şekilde anlatacağım. Mesela;

• Visual Studio 2010 içerisinde "Visual Web Part" isimli yeni bir template bulunmakta ki eskiden 3. parti web partlarla veya kendi yazdığımız kodlarla bir user control'ü web partımız içerisinde yükleme işi artık bir template halinde sadece yeni bir "Visual Web Part" ekleyerek içerisinde user controlü hazır, user controlü web partın içinde çağıran kodları hazır şekilde kolayca kullanabiliyoruz. 

• 2007 versiyonunda sadece listelere bağlayabildiğimiz event receiverlar biraz daha gelişmiş durumda bu versiyonda. Artık sitelere de event receiverlar bağlayabiliyoruz. Bu yeni gelen eventlar arasında "List Created" "List Deleted" "Site Created" "Site Deleted" gibi eksikliğini fazlasıyla hissettiğimiz eventlar yer almakta.

• Harici bir data kaynağından datayı Sharepoint içerisine dahil eden Business Data Catalog'lar artık yeni adıyla karşımızda olacak; Business Connectivity Services. Entity modellemeleri Sharepoint Designer 2010 veya Visual Studio 2010 ile kolaylıkla yapılabilmekte, datanın çekileceği kaynaklar kolaylıkla ayarlanabilip Sharepoint içerisine dahil edilebilmekte. Bu dataları bir Sharepoint listesinde görüntülemek de mümkün.

• Sharepoint 2010 belki de en büyük devrimini UI(User Interface - Kullanıcı Arayüzü) tarafında gerçekleştirmiş durumda. Ribbon'un (Microsoft'un Office 2007 ile bizleri tanıştırdığı yeni menü) Sharepoint 2010 içerisinde yer aldığını takip eden hemen herkes zaten biliyordur. Ribbon geliştirilebilir veya özelleştirilebilir, yeni buttonlar, sekmeler eklenebilir ve son kullanıcının da tanımlayabileceği(ben yine de son kullanıcı için çok kolay bir iş olduğunu sanmıyorum) Custom Action adı verilen işleri yapabilen buttonlar eklenebilmekte. 

• Hiç şüphesiz ki Sharepoint 2007'ye göre çok daha temiz bir HTML bizleri beklemekte. Sayfalar çok daha kolay özelleştirilebilecek, 2007'de kullanmakta zorlandığımız bir çok JavaScript kütüphanesini kolayca kullanabileceğiz. Belki buna çok gerek olmayabilir çünkü Sharepoint 2010'un hali hazırda oldukça büyük bir JavaScript kütüphanesi bulunmakta. Bu JavaScript kütüphanesi bizi bir çok kez Ajax.Net kullanmaya bile muhtaç bırakmayacak nitelikte, Server Side veri çekebilip bunları istediğiniz gibi kullanmanızı sağlamakta. C#'taki kadar iyi bir modelleme ummak hayal karıklığı olacak olsa da listeler, listitemlar JavaScript tarafında da modellenmiş durumda ve kullanılabilir durumda. Bu modellemenin bir benzeri Silverlight için de geçerli. Silverlight içerisinde kullanabileceğiniz Sharepoint kütüphaneleri bulunmakta. 

Bunlar 2010 hakkında sadece şöyle yüzeysel olarak düşününce aklıma gelen sizi ilk başta heyecanlandırabilecek ufak notlar. Yenilikleri daha detaylı şekilde yazmaya devam edeceğim. Microsoft'a Sharepoint 2010 Ignite gibi faydalı bir program için teşekkür etmemiz gerekiyor. Oldukça başarılı bir organizasyona imza attılar, kaliteli katılımcılarla hem keyifli hem de bilgi dolu 1 hafta oldu. Eğitimleri veren kişiler:

Wouter van Vugt
Mark Kashman
Vesa Juvonen
Todd Carter

Eğitimden bir kaç da kare paylaşayım:

Solda Wouter van Vugt

Daha fazla bilgi için blog'umu takip etmeye devam edin.